Tak ważna instytucja jaką jest giełda, na której inwestorzy dokonują transakcji kupna i sprzedaży za miliony dolarów, musi działać na określonych zasadach. Handel różnymi aktywami, takimi jak akcje, surowce czy waluty musi spełniać odpowiednie normy prawne i handlowe. Tak istotne dla gospodarki giełdy umożliwiają efektywny przepływ kapitału, dostarczają źródła finansowania dla firm i tworzą warunki dla handlu na rynkach finansowych. Z tego powodu wszelkie zlecenia złożone są w odpowiednie systemy notowań.
Czym jest system notowań?
Systemy notowań na giełdzie są niezbędnymi narzędziami, które służą do rejestrowania, prezentowania i raportowania informacji o transakcjach, cenach oraz wolumenie obrotów na rynku. Ich celem jest zapewnienie przejrzystości oraz wiarygodności handlu, dzięki czemu podejmowane decyzje oparte są na aktualnych danych rynkowych. Na świecie stosuje się kilka systemów notowań, które zależą od rynku, instrumentu finansowego oraz potrzeb inwestorów.
Najczęściej stosowanym systemem notowań jest system notowań ciągłych. W tym systemie transakcje są zawierane przez większość czasu trwania sesji giełdowej. Inwestorzy mogą składać zlecenia kupna lub sprzedaży w dowolnym momencie, a system automatycznie wyszukuje i dopasowuje zlecenia kupna sprzedaży w określonej cenie i realizuje je w czasie rzeczywistym. System notowań ciągłych stosowany jest np. w NYSE (New York Stock Exchange) w Stanach Zjednoczonych, który jest jednym z największych rynków akcji na świecie.
Kolejnym popularnym systemem jest system notowań jednolitych. Polega on na tym, że różni uczestnicy rynku składają konkurencyjne oferty kupna i sprzedaży dla danego instrumentu finansowego w określonym czasie. Ostateczne transakcje są zawierane na podstawie najkorzystniejszych ofert. Ten system umożliwia elastyczność w negocjacjach cenowych i dostęp do większej liczby potencjalnych kontrahentów.
Najważniejszym elementem systemów jednolitych są fixingi. Są to sesje notowań, mające na celu ustalenie referencyjnej ceny dla notowanych instrumentów finansowych. Podczas fixingu uczestnicy rynku składają oferty kupna i sprzedaży, a proces ustalania ceny odbywa się na podstawie tych ofert. Bardzo często fixingi dokonywane są dwa razy dziennie. Przykładem jest fixing złota w Londynie, nazywany „London Gold Fixing”, gdzie przedstawiciele kilku banków, np. bank Saxo spotykają się i ustalają cenę złota na podstawie złożonych ofert kupna i sprzedaży. Dzięki tym mechanizmom inwestorzy mają większą pewność co do jakości i sprawiedliwości procesu handlowego na rynku finansowym.
Kolejnym rodzajem systemu notowań jest system notowań aukcyjnych. W tym systemie transakcje są zawierane w określonych momentach, zwanych sesjami aukcyjnymi. Przed rozpoczęciem sesji inwestorzy składają zlecenia kupna i sprzedaży, a w trakcie aukcji ustalana jest cena, po której zostaną dokonane transakcje. Bardzo często system ten stosowany jest na giełdach towarowych.
Jakie występują fazy notowań?
Każdy system notowań można podzielić na kilka faz. Fazy notowań odnoszą się do poszczególnych etapów sesji handlowej. Pierwszą fazą jest faza otwarcia, która oznacza początek sesji. W tej fazie ustalane są pierwsze ceny aktywów. Może to być faza aukcyjna, w której transakcje są zawierane na podstawie ofert kupna i sprzedaży, lub rozpoczęcie notowań ciągłych.
Kolejną fazą jest faza kontynuacji, która jest główną fazą sesji. W tej fazie ma miejsce większość transakcji. Inwestorzy mogą składać zlecenia w dowolnym momencie, a handel odbywa się zgodnie z zasadami danego systemu notowań. Ceny są ustalane na podstawie ofert kupna i sprzedaży, które są dopasowywane automatycznie.
Ostatnią fazą jest faza zamknięcia, która oznacza zakończenie sesji. W tej fazie ustala się końcowe ceny instrumentów finansowych. Może to być faza aukcyjna, podczas której transakcje są zawierane na podstawie ostatnich ofert kupna i sprzedaży lub zakończenie notowań ciągłych.
