Zespół amerykańskich naukowców stworzył mapę mało znanych raf koralowych w Morzu Czerwonym, które rozciągają się wzdłuż wybrzeża Arabii Saudyjskiej - informuje pismo "Nature". Badacze zaobserwowali kształty raf, nie występujące nigdzie indziej, dlatego dla niektórych z nich nie mają jeszcze nazw. Jeden z najstarszych kształtów przypomina plaster miodu.

Mapa obejmuje swoim zasięgiem obszar 25 tys. km kw od Egiptu po Jemen i jest drugą na świecie pokrywającą tak rozległy obszar. Pierwszą stworzyli naukowcy współpracujący z Amerykańską Narodową Agencją Administracji Oceanu i Atmosfery (NOAA). Obejmuje ona swoim zasięgiem 33 tys. km kw raf wzdłuż amerykańskiego wybrzeża. "Jednak mapa naukowców z NOAA pokazuje dużo mniej szczegółów niż nasza" - powiedział Sam Purkis z Narodowego Instytutu Raf Koralowych Uniwersytetu Południowowschodniego w Dania Beach na Florydzie.

Mapa opracowana przez zespół Purkisa odkrywa zaskakującą różnorodność raf. Oprócz raf barierowych i przypominających atole pojawiają się też rafy obwodowe. Wśród tych raf jest dużo nieznanych wzorów np. przypominających kształtem ameby lub z wydłużonymi brzegami porastającymi płycizny na brzegach i schodzącymi głębiej w środku.

"Na mapie widzimy kształty i morfologie, dla których nawet nie mamy nazw" - powiedział Purkis. Jeden z najstarszych kształtów przypomina plaster miodu - dodał.

Podobne wzory obserwowano w miejscach gdzie opadający poziom wody odsłaniał skały węglanowe, które powstają z obumierających koralowców. Skały węglanowe to np. wapienie muszlowe, gąbkowe czy otwornicowe. Rafy wystawione na działanie czynników atmosferycznych ulegały erozji, zamieniając się w gruzowisko, zwane krasem. Naukowcy wiedzą, że kras, aby się uformować, potrzebuje deszczu. Tymczasem w pobliżu raf jest pustynia, co wskazuje na niewielkie ilości deszczu.

Jednak na bazie obserwacji zespół Purkisa zdał sobie sprawę, że nie zawsze ten rejon był suchy tak jak obecnie. "Teraz jest on wyjałowiony, ale w okresie między 6.000 a 10.000 lat temu rejon saharyjski był pod wpływem monsunów, dostarczających prawdopodobnie dziesięciokrotnie obfitszych opadów deszczu niż dziś" - powiedział Purkis.

Na podstawie zebranych informacji naukowcy opracowali symulację komputerową, dzięki której mogli odtworzyć warunki panujące w Morzu Czerwonym sprzed tysięcy lat.

W laboratoryjnych warunkach badacze wystawili odłamki skał węglanowych na działanie deszczu. Potem zalali skały, symulując podnoszenie się poziomu morza. Wówczas okazało się, że powstało zbyt dużo osadów krasowych, co uniemożliwiało wzrost koralowców. Organizmy te były więc zmuszone do porastania terenów na wyżej położonych obszarach dna morskiego. "Na tej podstawie możemy powiedzieć, że wzory raf koralowych nie mają nic wspólnego z ich współczesną aktywnością. Na Morzu Czerwonym patrzymy na prastare formy ukształtowane przez monsuny" - podsumował Purkis.

Naukowcy obserwujący poczynania twórców mapy są pod wrażeniem. "To jest wzór tworzenia map środowisk. Naukowcy stanęli w obliczu nowych spostrzeżeń, w badaniach wykorzystali wiele różnych dyscyplin naukowych i doszli do nowych wniosków" - skomentowała Vera Van Lancker geolog z Belgijskiego Królewskiego Instytutu Nauk naturalnych w Brukseli.

Geochemik z Wydziału Ekologii Globalnej Instytutu Karnegie w Stanford w Kalifornii Ken Caldeira zwrócił uwagę, że mapa może być wykorzystana do poznania wpływu zmian klimatycznych na koralowce.

Obecnie zespół Purkisa planuje wyprawę dookoła świata w celu stworzenia mapy raf koralowych na: Karaibach, Południowym Pacyfiku, w Australii, Indonezji i na Oceanie Indyjskim. Na Morze Czerwone zamierzają wrócić w 2012 lub 2013 r. by sprawdzić jakie zmiany zaszły w środowisku raf.

Caldeira ma nadzieję, że naukowcy będą też zbierać dane o zasoleniu, składzie chemicznym wody, jej pH i składnikach odżywczych. "Na podstawie tych informacji będziemy mogli stwierdzić, które rafy w przyszłości będą zagrożone i na nich skupić wysiłki związane z ich ochroną" - tłumaczył.